Overview

A stage adaptation of the iconic Welsh novel, Cysgod y Cryman, depicting rural life in Powys, and in particular the friction between two generations of a landowning family when the son becomes a communist and aethist thus inducing his father's wrath.

Full Product Details

9781843238225

Table of Contents

Reviews

Nid ywn syndod o gwbl gweld fod y Cymry am ddal i fwynhau nofelau Islwyn Ffowc Elis. Y maen chwedleuwr tan gamp, fel yr oedd Daniel Owen, ac fe wyr pawb, ond ambell i feirniad, peth mor sylfaenol bwysig i nofelydd ydi medru dal cynulleidfa efo stori dda. Y mae o hefyd yn medru ysgrifennu Cymraeg sydd fel sidan. Daeth ei fedr eithriadol fel dyn geiriau ir golwg yn ei ysgrifau Cyn Oerir Gwaed, ac y mae iw gweld yr un mor amlwg yn ei nofelau ai storau byrion. Y maen medru bod yn gyfareddol darllenwch rai or disgrifiadau ar ddechrau penodau Cysgod y Cryman i weld mor wir ydi hyn. Dyma nodweddion, om darlleniad cyntaf or nofel, yn 1953, am trawodd i mor gryf rwan r adeg honno. Ond, bobol bach, y maer blynyddoedd rhwng 1953 a 2002 wedi newid safbwyntiau ein cymdeithas ni yn chwyldroadol. Y mae, yn y nofel, elfennau y cyfeiriodd Islwyn Ffowc Elis atynt mewn ysgrif ar 'Y Nofelydd ai Gymdeithas', sef: '... safonau a rhagdybiau cydnabyddedig ei gyfnod ai gymdeithas, [elfennau meddai] nad yw [nofelydd] yn debyg o ymyrryd rhyw lawer [hwy] rhag tarfui gynulleidfa.' Rhagdybiau Anghydffurfiwr o Genedlaetholwr o Gymro, yn 1953, a geir yn Cysgod y Cryman. Ystyriwn, er enghraifft, Harri Vaughan, arwr a phrif gymeriad y nofel hon: y mae rhai oi nodweddion cymeradwy ar y pryd bellach yn ddigon i saethu ffeministiaid i orbit. Y maer un peth yn wir am Edward Vaughan, tad yr arwr, a pherchennog fferm sylweddol, sef Lleifior, yn Nyffryn Aerwen. Yn ei ysgrif ar 'Y Nofelydd ai Gymdeithas' sonia Islwyn Ffowc Elis am rwymedigaeth y nofelydd 'i rwystroi ragfarnau rhag duo gormod ar ei ddihirod a gwynnu gormod ar ei arwyr'. Wrth ddarllen y nofel eto yr ydw in rhyw deimlo fod yna ymagweddu go bendant tuag at rai cymeriadau ynddi. Nid mater o fod yn y nofel gymeriadau 'da' a rhai 'drwg' ydi hyn y mae cymeriadau or fath yn y rhan fwyaf o nofelau ond fod yr awdur o bryd iw gilydd yn cyfarwyddo ein hymateb yn lle gadael inni ymateb yn l portread a gweithredoedd y cymeriadau eu hunain. Dyma un enghraifft: y mae Wil James, sydd yn gweithio ar fferm Lleifior, yn ddihiryn; y mae ei weithredoedd ai eiriaun dangos hynny. Y maen mynnu siarad Saesneg Karl, Almaenwr a ddaeth i weithio yn Lleifior pan oedd yn garcharor rhyfel ac a ddaeth yn ei l yno ar l y rhyfel. Dyma a ddywed Islwyn Ffowc Elis yn y nofel: 'Yr oedd Wil James yn un or rhai a siaradai Saesneg Karl. Nid oedd ganddo mor crebwyll i wybod bod Karl yn fwy o feistr ar unrhyw iaith nag ydoedd ef.' Y maer ail frawddeg yn sylw uniongyrchol yr awdur, y maen dweud wrthym sut i ymateb. Ymhellach, y mae Karl yn gallu dweud, 'Yr wyf o hyd yn ddiysmygwr', chwithdod ieithyddol nad yw Wil James yn euog oi debyg. Y mae yn y nofel nifer o sylwadau fel hyn syn goruchwylio ymateb y darllenwr. Pan ymddangosodd y nofel gyntaf, cyhuddwyd Islwyn Ffowc Elis o wneud Karl mor dda nes ei bod yn anodd credu ynddo. Ond y maen gwbl glir fod ei hunanymwadiad mor eithafol nes bod yn negyddol, hynny yw, y mae cryfder Karl yn wendid. Yr oedd Islwyn Ffowc Elis yn fwy craff nag oedd yn amlwg i amryw oi feirniaid cynnar. Prif bwnc y nofel ydi lle traddodiad, syn cynnwys system economaidd a hen systemau o lywodraethu, ym myd Harri Vaughan ai gymdeithas. Yr oedd Islwyn Ffowc Elis yn flaengar yn ei bwnc achos yr oedd yn ymdrin materion a ddaeth i strydoedd amryw o ddinasoedd y byd rai blynyddoedd ar l cyhoeddir nofel: bu myfyrwyr yn y Sorbonne yn taflu cerrig ac yn baricedio strydoedd Paris, a phobol ifainc Tokyon taflu bomiau petrol yn Japan. Yr oedden nhw, fel Harri Vaughan yn ei ffordd ef ei hun, yn gwrthryfela yn erbyn awdurdod a systemau a darddai o draddodiad. Y maer pwnc yn dal gyda ni. Ond fe gynigir neges bwysig yn Cysgod y Cryman, sef mai trwy gyfaddawd y maer hen ar newydd yn debyg o ddod i ryw fath o sefydlogrwydd mwy cyfiawn. Trwy berthynas Harri Vaughan ai dad y cyfleir hyn yn y nofel. Yr oedd hin bleser darllen y nofel hon unwaith yn rhagor, a gweld elfennau ynddi mewn ffordd wahanol. Y mae to ar l to o bobol ifainc o Gymry wedi cymryd at y nofel hon; yr oeddent, ac y maent, yn ddoeth o wneud hynny. Y mae hin nofel syn bleser iw darllen. Y mae ei hawdur, uwchlaw popeth, yn ysgrifennwr Cymraeg tra nodedig, a beth bynnag arall sydd yn newid o ddarllen y nofel dros y blynyddoedd, y mae ei rhagoriaeth fel testun Cymraeg yn dal yn rhyfeddod. Darllenir y nofel ar y CD gan J.O. Roberts. Gwyn Thomas Gellir defnyddio'r adolygiad hwn at bwrpas hybu, ond gofynnir i chi gynnwys y gydnabyddiaeth ganlynol: Adolygiad oddi ar www.gwales.com, trwy ganiatd Cyngor Llyfrau Cymru. It is possible to use this review for promotional purposes, but the following acknowledgment should be included: A review from www.gwales.com, with the permission of the Welsh Books Council. -- Cyngor Llyfrau Cymru

Author Information

Tab Content 6

Countries Available